Participatie in Gooise Meren

Tussen beleid en praktijk

Waarom deze pagina?

Participatie is een belangrijk onderdeel van de lokale democratie. Inwoners moeten kunnen meedenken over ontwikkelingen die invloed hebben op hun leefomgeving, hun woning, hun voorzieningen en de toekomst van hun dorp.

De gemeente Gooise Meren heeft hierover verschillende visies, beleidsdocumenten en afspraken opgesteld. Daarin staan begrippen centraal zoals:

  • vroegtijdige betrokkenheid;
  • transparantie;
  • samenwerking;
  • wederzijds vertrouwen;
  • draagvlak;
  • en het voorkomen van schijnparticipatie.

Tegelijkertijd ontvangen wij regelmatig signalen van inwoners die vragen hebben over de manier waarop participatie in de praktijk wordt georganiseerd.

Op deze pagina verzamelen wij openbare documenten, feiten, onderzoeken, praktijkvoorbeelden en aandachtspunten rondom participatie binnen Gooise Meren en specifiek Muiderberg.

Ons doel is niet om personen of organisaties aan te vallen, maar om inzicht te bieden in de vraag:

Worden inwoners daadwerkelijk betrokken bij belangrijke keuzes die hun leefomgeving raken?

Participatie in Muiderberg: het kan wel!

In discussies over participatie lijkt soms de indruk te ontstaan dat inwoners slechts beperkt kunnen meepraten over ontwikkelingen in hun dorp. Toch zijn er ook voorbeelden waarbij inwoners actief zijn betrokken bij besluitvorming.

Een voorbeeld hiervan is de discussie over de voorgestelde strandvilla's in 2018. De Dorpsraad organiseerde destijds een drukbezochte openbare bijeenkomst waarin inwoners, belangengroepen en andere betrokkenen hun mening konden geven over de plannen. Na deze raadpleging werd een standpunt ingenomen en een advies uitgebracht aan het gemeentebestuur.

Dit voorbeeld laat zien dat participatie meer kan zijn dan informeren alleen. Inwoners kregen de gelegenheid om hun visie kenbaar te maken voordat een advies werd opgesteld. De bijeenkomst laat zien dat participatie in Muiderberg mogelijk is wanneer inwoners tijdig worden betrokken en ruimte krijgen om mee te praten over ontwikkelingen die hun leefomgeving raken.

De vraag die daarbij ontstaat is hoe deze ervaringen zich verhouden tot latere dossiers en welke lessen hieruit kunnen worden getrokken voor toekomstige participatietrajecten.

Wat verstaat Gooise Meren onder participatie?

De gemeente heeft de afgelopen jaren meerdere documenten gepubliceerd over participatie.

Participatievisie 2016

In de participatievisie uit 2016 beschrijft de gemeente participatie als een belangrijk onderdeel van lokaal bestuur.

Daarin wordt onder andere gesproken over:

  • inwoners zo vroeg mogelijk betrekken;
  • gebruikmaken van kennis uit de samenleving;
  • openheid en transparantie;
  • wederzijds vertrouwen;
  • maatwerk;
  • en samenwerking tussen overheid en inwoners.

Het samenspel met bewonersplatforms

In deze nota beschrijft de gemeente de rol van bewonersplatforms en dorpsraden.

Bewonersplatforms worden gezien als belangrijke gesprekspartners die signalen uit de samenleving kunnen doorgeven aan de gemeente.

Tegelijkertijd roept dit vragen op over representatie:

  • Wie vertegenwoordigt een dorp?
  • Hoe wordt draagvlak vastgesteld?
  • Hoe worden inwoners betrokken bij standpunten van bewonersplatforms?

Participeren in Gooise Meren. Hoe dan?

In 2024 startte de gemeente een campagne om participatie beter uit te leggen aan inwoners.

De campagne benadrukt onder meer:

  • betrokkenheid van inwoners;
  • samenwerking;
  • duidelijkheid over verwachtingen;
  • en het belang van goede communicatie.

Coalitieakkoord 2026-2030

Ook het nieuwe coalitieakkoord besteedt nadrukkelijk aandacht aan participatie.

De coalitie schrijft onder andere dat:

  • inwoners vroegtijdig betrokken moeten worden;
  • schijnparticipatie moet worden voorkomen;
  • minderheidsstandpunten zichtbaar moeten zijn;
  • en vooraf duidelijk moet zijn wat met de inbreng van inwoners gebeurt.

Deze uitgangspunten vormen een belangrijke meetlat voor de praktijk.

Hoe beoordelen wij participatie?

Participatie gaat verder dan informeren.

Daarom kijken wij bij dossiers naar acht belangrijke vragen.

1. Werden inwoners vroegtijdig betrokken?

Kon de uitkomst nog worden beïnvloed of lag de richting al vast?

2. Werden alle relevante groepen bereikt?

Denk aan:

  • huurders;
  • woningeigenaren;
  • jongeren;
  • ouderen;
  • ondernemers;
  • maatschappelijke organisaties.

3. Zijn alternatieven onderzocht?

Waren er meerdere opties bespreekbaar?

4. Zijn minderheidsstandpunten zichtbaar gemaakt?

Worden ook afwijkende meningen meegenomen?

5. Is duidelijk wat met de inbreng gebeurt?

Kunnen inwoners zien hoe reacties zijn verwerkt?

6. Zijn participatiedocumenten openbaar?

Bestaan er:

  • enquêtes;
  • bewonersverslagen;
  • participatierapporten;
  • evaluaties;
  • terugkoppelingen?

7. Heeft terugkoppeling plaatsgevonden?

Zijn inwoners geïnformeerd over de resultaten?

8. Past het proces bij de eigen participatievisie van de gemeente?

Worden de eigen uitgangspunten daadwerkelijk toegepast?

Casus: De woonvisies van Muiderberg

Achtergrond

In 2018 werd een woonvisie voor Muiderberg opgesteld. In 2021 volgde een actualisatie.

De woonvisies behandelen onderwerpen zoals:

  • vergrijzing;
  • ouderenhuisvesting;
  • starterswoningen;
  • sociale huur;
  • voorzieningen;
  • woonzorg.

De gemeente was betrokken bij de totstandkoming van deze visies.

Wat weten we?

De beschikbare documenten laten zien dat de woonvisies zijn opgesteld door een werkgroep.

Voor zover wij hebben kunnen vaststellen zijn in de documenten geen verwijzingen opgenomen naar:

  • enquêtes;
  • ledenraadplegingen;
  • bewonerspeilingen;
  • participatieverslagen;
  • of andere vormen van breed gedocumenteerde inwonersparticipatie.

Openstaande vragen

Wij onderzoeken momenteel:

  • Hoe zijn inwoners betrokken bij de woonvisies?
  • Zijn leden van de Dorpsraad geraadpleegd?
  • Zijn bewonersbijeenkomsten georganiseerd?
  • Zijn verslagen of enquêtes beschikbaar?
  • Hoe is draagvlak vastgesteld?

Wanneer aanvullende informatie beschikbaar komt, voegen wij deze toe aan dit dossier.

Casus: Warmtenet Muiderberg

Waarom is dit dossier relevant?

Het warmtenet behoort tot de meest ingrijpende projecten in Muiderberg van de afgelopen jaren.

Het raakt:

  • bewoners;
  • huurders;
  • woningeigenaren;
  • ondernemers;
  • natuur;
  • openbare ruimte;
  • en toekomstige energiekeuzes.

Participatievragen

Binnen dit dossier spelen onder andere vragen over:

  • vroegtijdige betrokkenheid;
  • invloed van inwoners;
  • rol van Wattnu;
  • toegankelijkheid van besluitvorming;
  • alternatieven;
  • draagvlak;
  • en transparantie.

Dit dossier wordt momenteel verder uitgewerkt.

Representatie en participatie

Een belangrijk onderscheid op deze pagina is het verschil tussen:

Representatie

Een bestuur, dorpsraad of bewonersplatform vertegenwoordigt inwoners en brengt adviezen uit.

Participatie

Inwoners worden actief betrokken bij het vormen van standpunten, plannen of beleid.

Deze begrippen worden regelmatig door elkaar gebruikt, maar betekenen niet hetzelfde.

Een organisatie kan een formele adviesrol hebben zonder dat sprake is van brede inwonersparticipatie.

Openbare documenten

Hier plaatsen wij relevante documenten over participatie in Gooise Meren.

Gemeente Gooise Meren

Waarom relevant?

Participatie speelt een steeds grotere rol binnen de gemeente Gooise Meren. In verschillende beleidsdocumenten heeft de gemeente vastgelegd hoe inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden betrokken zouden moeten worden bij plannen, projecten en besluitvorming.

De documenten op deze pagina laten zien hoe de visie op participatie zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Zij beschrijven de uitgangspunten, ambities en verwachtingen die de gemeente zelf heeft geformuleerd over samenwerking met inwoners.

Wat laten deze documenten zien?

De documenten geven inzicht in:

  • de visie van de gemeente op participatie;
  • de rol van inwoners bij gemeentelijke besluitvorming;
  • de samenwerking tussen gemeente en bewonersplatforms;
  • de wijze waarop participatie wordt georganiseerd;
  • de ontwikkeling van participatiebeleid door de jaren heen.

Waarom verzamelen wij deze documenten?

Participatie is een belangrijk onderdeel van een goed functionerende lokale democratie. Door deze documenten op één plek toegankelijk te maken, ontstaat inzicht in de uitgangspunten die de gemeente zelf heeft vastgelegd en kunnen inwoners deze vergelijken met participatieprocessen in de praktijk.

Samen laten deze documenten zien hoe Gooise Meren de afgelopen jaren invulling heeft gegeven aan participatie en welke verwachtingen daarbij zijn uitgesproken richting inwoners, maatschappelijke organisaties en bestuur.

 

Het coalitieakkoord vormt het bestuurlijke en politieke uitgangspunt voor het beleid van de gemeente Gooise Meren in de periode 2026-2029. Hierin leggen de coalitiepartijen D66, VVD en PRO vast welke keuzes zij willen maken op het gebied van wonen, participatie, duurzaamheid, zorg, mobiliteit, leefbaarheid en bestuur.

Voor inwoners van Muiderberg is dit document relevant omdat het richting geeft aan toekomstige besluitvorming over onderwerpen die direct invloed hebben op de leefomgeving, zoals woningbouw, energietransitie, participatie en ruimtelijke ontwikkeling.

Waarom nemen wij dit document op?

In het akkoord wordt uitgebreid gesproken over participatie, transparantie en het vroegtijdig betrekken van inwoners bij belangrijke keuzes. Daarbij stelt de coalitie dat participatie moet bijdragen aan beter onderbouwde besluiten, meer draagvlak en meer vertrouwen tussen overheid en samenleving. Ook wordt benadrukt dat schijnparticipatie moet worden voorkomen en dat vooraf duidelijk moet zijn wat er met de inbreng van inwoners gebeurt.

Daarnaast wordt in het hoofdstuk over duurzaamheid expliciet gekozen voor voortzetting van de Transitievisie Warmte en wordt genoemd dat gestart wordt met een warmtenet in Muiderberg.

Voor het participatiedossier is dit document daarom van belang omdat het laat zien welke bestuurlijke uitgangspunten de huidige coalitie hanteert en welke ambities zij heeft uitgesproken op het gebied van participatie, wonen, duurzaamheid en de energietransitie. Het biedt daarmee een belangrijk referentiekader voor het beoordelen van toekomstige besluitvorming en de uitvoering van projecten binnen Gooise Meren.

Muiderberg

In de openbare bestuursnotulen van 10 november 2016 wordt de Werkgroep Woonvisie Muiderberg opgericht. Daarbij staat vermeld dat de gemeente het participatietraject nog moet vaststellen. Uit deze notulen blijkt nog niet op welke wijze inwoners of leden van de Dorpsraad bij de woonvisie betrokken zouden worden.

De versie van 2021 is geen nieuwe woonvisie, maar eerder een actualisatie en aanscherping van de woonvisie uit 2018.

Wat is hetzelfde gebleven?

In beide visies staat centraal:

  • Meer woningen voor Muiderberg.
  • Meer betaalbare woningen.
  • Meer woningen voor starters.
  • Meer woningen voor ouderen.
  • Meer mogelijkheden voor doorstroming.
  • Gebruik van vrijkomende schoollocaties voor woningbouw.

De kernboodschap is in beide documenten vrijwel identiek:

Muiderberg heeft te weinig betaalbare woningen en te weinig geschikte woningen voor jongeren, alleenstaanden en ouderen.

Zowel de woonvisie van 2018 als de actualisatie uit 2021 beschrijven de inhoudelijke analyse en aanbevelingen van de werkgroep. In de documenten zelf wordt echter niet beschreven op welke wijze inwoners van Muiderberg zijn geraadpleegd of hoe draagvlak voor de voorgestelde keuzes is vastgesteld.

De Woonvisie Gooise Meren 2017-2025 vormt het gemeentelijke beleidskader voor wonen binnen de gemeente. Hierin zijn uitgangspunten vastgelegd voor woningbouw, sociale huur, doorstroming, betaalbaarheid, wonen voor ouderen en de ontwikkeling van de verschillende kernen.

De woonvisie van Muiderberg uit 2018 sluit expliciet aan bij deze gemeentelijke woonvisie en werkt verschillende thema's verder uit voor de situatie in Muiderberg.

Waarom nemen wij dit document op?

Om te begrijpen waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt in de woonvisies van Muiderberg is het belangrijk om ook het gemeentelijke beleidskader te kennen. Dit document laat zien welke woonopgaven de gemeente zag en welke richting zij voor de toekomst van wonen binnen Gooise Meren heeft gekozen.

De woonvisie laat zien welke ambities de gemeente had voor woningbouw en doorstroming. Tegelijkertijd roept zij de vraag op hoe inwoners van de verschillende kernen zijn betrokken bij de totstandkoming van deze keuzes.

  • Energietransitie

Deze enquête uit 2019 van de Dorpsraad   geeft inzicht in de interesse van inwoners in verduurzaming en samenwerking binnen een energiecoöperatie. De resultaten laten zien dat veel inwoners open stonden voor energiebesparing, lokale samenwerking en informatievoorziening.  Alhoewel er vaak naar verwezen wordt, kan de enquēte niet worden gezien als een draagvlakmeting voor latere concrete projecten zoals het warmtenet.

Relevante participatiedocumenten :

  • In augustus 2025 stuurde Hart voor Muiderberg een formeel verzoek aan de gemeente Gooise Meren, raadsleden, betrokken ambtenaren en woningcorporatie G&O. In dit verzoek wordt aandacht gevraagd voor de beperkte betrokkenheid van bewoners en huurders bij de ontwikkeling van het warmtenet en wordt opgeroepen tot een transparant en gelijkwaardig participatieproces. Het document laat zien hoe inwoners zelf invulling proberen te geven aan hun participatierechten en vormt daarmee een relevant onderdeel van het participatiedossier rond het warmtenet.

Document: Verzoek om structurele bewonersparticipatie bij ontwikkeling Warmtenet Muiderberg (augustus 2025).

 

 

  • openbare onderzoeksrapporten
  • Woo-documenten

 

Heeft u informatie?

Deze pagina wordt voortdurend aangevuld en aangepast. Beschikt u over documenten, verslagen, enquêtes of andere informatie die relevant is voor dit dossier?

Neem dan contact met ons op.

Een goed participatieproces begint bij openheid, transparantie en toegang tot informatie.