Warmtenet Muiderberg

Groot project, grote vragen

Het warmtenet in Muiderberg wordt gepresenteerd als een belangrijke stap richting een aardgasvrij dorp. Voor het project is inmiddels ruim 10 miljoen euro rijkssubsidie toegekend en betrokken partijen spreken regelmatig over draagvlak en hoge deelnamecijfers.

Tegelijkertijd leven onder inwoners steeds meer vragen over:

• de daadwerkelijke bereidheid tot aansluiting;
• de financiële haalbaarheid;
• toekomstige warmtetarieven;
• technische risico’s;
• netcongestie;
• participatie;
• en de rol van gemeente, corporatie en uitvoerende partijen.

Hart voor Muiderberg volgt het dossier daarom kritisch en onafhankelijk.

Een project met grote financiële belangen

Het warmtenet is uitgegroeid tot een project van tientallen miljoenen euro’s. Tegelijkertijd zijn belangrijke onderdelen nog niet definitief vastgesteld.

Zo zijn onder meer nog vragen open over:

• het definitieve technische ontwerp;
• de uiteindelijke investeringskosten;
• voldoende aansluitingen;
• exploitatie op lange termijn;
• en de verdeling van financiële risico’s.

Daarnaast is het project sterk afhankelijk van subsidies en publieke ondersteuning.

Gemeente Gooise Meren is daarbij niet alleen beleidsmatig betrokken, maar ook financieel risicodrager via garantstellingen.

Binnen het project zijn daarnaast meerdere organisaties, bedrijven en overheden betrokken, waaronder gemeente Gooise Meren, Energiecoöperatie Wattnu, Warmtebedrijf Muiderberg en woningcorporatie G&O.

Voor veel inwoners is daardoor niet altijd duidelijk:

• hoe verantwoordelijkheden zijn verdeeld;
• wie besluiten neemt;
• wie financieel risico draagt;
• en hoe publieke en private belangen binnen het project samenkomen.

Dat maakt het project niet alleen relevant voor toekomstige deelnemers, maar voor de gehele gemeente.

Draagvlak of draagvlak op papier?

Binnen de communicatie rondom het warmtenet wordt regelmatig verwezen naar intentieverklaringen en deelnamepercentages.

Tegelijkertijd laat een inventarisatie van Hart voor Muiderberg een veel complexer beeld zien. Uit gesprekken met inwoners komt naar voren dat:

• circa 75% van de huishoudens kritisch tot zeer kritisch tegenover het project staat;
• 67% zich onvoldoende geïnformeerd voelt;
• en veel inwoners onderscheid maken tussen interesse in verduurzaming en daadwerkelijke bereidheid tot aansluiting.

Ook blijkt volgens de inventarisatie dat intentieverklaringen niet automatisch betekenen dat inwoners uiteindelijk daadwerkelijk willen of kunnen deelnemen.

Daarnaast speelt mee dat een deel van de intentieverklaringen betrekking heeft op huurwoningen waarbij de huurder zelf niet heeft getekend.

Hierdoor ontstaat discussie over het verschil tussen formele steun en daadwerkelijk maatschappelijk draagvlak.

De rol van gemeente, Wattnu en governance

Uit openbare documenten blijkt dat gemeente Gooise Meren al sinds 2021 actief betrokken is bij de ontwikkeling van het warmtenet.

Daarnaast bestaat een structurele samenwerking tussen gemeente Gooise Meren en Energiecoöperatie Wattnu, inclusief subsidies, convenanten en uitvoerende rollen binnen meerdere energietrajecten.

Wattnu is onder meer actief op het gebied van:

• energiecoaches;
• energiebesparing;
• isolatieprogramma’s;
• bewonersbegeleiding;
• energiearmoede;
• en betrokkenheid bij het warmtenet.

Daarnaast blijkt uit openbare begrotingen dat Wattnu structurele subsidies ontvangt vanuit gemeente Gooise Meren.

De gemeente heeft daarnaast voorwaarden vastgesteld voor garantstelling richting het warmtenet. Daarmee is de gemeente niet alleen beleidsmatig betrokken, maar ook financieel risicodrager.

Volgens Hart voor Muiderberg roept deze bestuurlijke structuur vragen op over:

• rolafbakening;
• onafhankelijkheid;
• transparantie;
• financiële risico’s;
• en de scheiding tussen beleid, uitvoering en projectontwikkeling.

Ook voor inwoners is niet altijd duidelijk:

• wie uiteindelijk verantwoordelijk is;
• wie risico draagt bij tegenvallers;
• hoe toezicht plaatsvindt;
• en hoe publieke en private belangen binnen het project samenkomen.

Technische en praktische onzekerheden

Het warmtenet is technisch een complex systeem waarin aquathermie, warmtepompen, distributieleidingen en woningaanpassingen samenkomen.

Uit openbare rapportages blijkt dat de impact per woning sterk kan verschillen. Voor sommige woningen zijn aanvullende maatregelen nodig, waarbij kosten uiteen kunnen lopen van enkele duizenden euro’s tot aanzienlijk hogere bedragen.

Daarnaast blijkt uit rapportages dat het systeem voor piekbelasting deels gebruik maakt van gas en dat de effectiviteit afhankelijk is van factoren zoals woningkwaliteit en isolatieniveau.

Ook de discussie rondom netcongestie speelt hierbij een rol. Hoewel collectieve systemen druk op individuele warmtepompen kunnen verminderen, blijft ook een warmtenet afhankelijk van elektriciteit voor pompen en installaties.

Daarmee leven onder inwoners vragen over:

• leveringszekerheid;
• toekomstige stroomcapaciteit;
• afhankelijkheid van één systeem;
• de gevolgen bij storingen of tegenvallers;
• en de kwetsbaarheid van het systeem bij langdurige stroomproblemen.

Ook verschillen de technische gevolgen sterk per woningtype, waardoor kosten en benodigde aanpassingen per situatie kunnen verschillen.

Huurders en keuzevrijheid

Een belangrijk deel van de mogelijke aansluitingen bestaat uit huurwoningen van G&O.

Daardoor speelt ook de positie van huurders een belangrijke rol binnen het dossier.

Uit gesprekken met huurders blijken zorgen over:

• keuzevrijheid;
• toekomstige kosten;
• informatievoorziening;
• werkzaamheden in de woning;
• en de gevolgen van aansluiting op een collectief systeem.

Hart voor Muiderberg heeft hierover inhoudelijke vragen gesteld aan G&O, onder meer over:

• de juridische grondslag voor werkzaamheden in woningen;
• contractvorming;
• risicoverdeling;
• tariefstelling;
• en onderzochte alternatieven.

In die vragen is onder meer gewezen op het spanningsveld tussen enerzijds communicatie over keuzevrijheid en anderzijds het voorbereiden van woningen op aansluiting, ook wanneer huurders mogelijk geen contract willen afsluiten.

Tot op heden hebben wij op deze inhoudelijke vragen geen volledige beantwoording ontvangen.

Daarnaast blijkt uit gesprekken met huurders dat veel bewoners onvoldoende zicht hebben op:

• toekomstige kosten;
• de exacte gevolgen van aansluiting;
• de betekenis van intentieverklaringen;
• en de mate waarin zij daadwerkelijk invloed hebben op besluitvorming.

Participatie of informeren?

Binnen Muiderberg wordt steeds vaker discussie gevoerd over de vraag wat participatie precies betekent.

Volgens veel inwoners bestaat er een verschil tussen:

• geïnformeerd worden;
• meedenken;
• en daadwerkelijk invloed hebben op besluitvorming.

Ook worden vragen gesteld over:

• keuzevrijheid;
• ervaren druk tijdens werving;
• de positie van huurders;
• en de manier waarop draagvlak wordt gepresenteerd.

Uit de inventarisatie van Hart voor Muiderberg blijkt daarnaast dat een ruime meerderheid van de ondervraagden zich onvoldoende geïnformeerd voelt om een goed afgewogen keuze te maken.

Voor Hart voor Muiderberg is dit niet alleen een technisch of financieel vraagstuk, maar ook een vraagstuk van legitimiteit, vertrouwen en zorgvuldige besluitvorming.

Onderzoeken en analyses

Hart voor Muiderberg verzamelt openbare informatie, analyses en praktijkervaringen rondom het warmtenet.

Daaronder vallen onder meer:

• de rapportage draagvlak Warmtenet Muiderberg;
• analyses van gemeentelijke documenten en begrotingen;
• onderzoek naar governance en samenwerkingsstructuren;
• signalen van inwoners en huurders;
• participatievraagstukken;
• en openbare technische rapportages.

Belangrijke documenten binnen het dossier zijn onder meer:

• de rapportage draagvlak Warmtenet Muiderberg;
• begrotingen van gemeente Gooise Meren /
• subsidieafspraken Wattnu
• begrotingen en jaarstukken van Wattnu;
• het Enber-rapport;
• documenten rondom garantstelling;
• samenwerking Warmtenet - gemeente Gooise Meren
• buurtenergieplan 
• Beschikking subsidieverlening Warmtenet Muiderberg

Open brief over structurele tekorten warmtenet

In december 2025 publiceerden inwoners Ron Slockers en prof. dr. Jos Engelen een open brief aan het college van B&W en de gemeenteraad van Gooise Meren over de financiële haalbaarheid van het warmtenet.

In de brief uiten zij zorgen over:

• structurele exploitatietekorten;
• de investeringsomvang;
• subsidieafhankelijkheid;
• de vergelijking met individuele warmtepompen;
• en de financiële houdbaarheid van het systeem op langere termijn.

Bij de brief is een spreadsheet gevoegd waarin verschillende scenario’s en kostenvergelijkingen zijn uitgewerkt.

Volgens de schrijvers ontbreken daarnaast nog belangrijke exploitatiegegevens om de financiële haalbaarheid volledig te kunnen beoordelen.

Lees hier de open brief met bijlage en toelichting

Verduurzaming: één oplossing of maatwerk?

Muiderberg staat, net als veel andere dorpen en gemeenten, voor de opgave om woningen te verduurzamen en aardgasgebruik terug te dringen.

Binnen Muiderberg wordt het warmtenet gepresenteerd als belangrijke collectieve oplossing. Tegelijkertijd bestaan er ook andere routes richting verduurzaming.

De vraag die daarbij steeds vaker wordt gesteld is:
past één collectief systeem bij alle woningen, bewoners en situaties?

Verschillende typen woningen

Muiderberg bestaat uit verschillende typen woningen:

• oudere woningen;
• nieuwere woningen;
• huurwoningen;
• vrijstaande woningen;
• appartementen;
• goed geïsoleerde woningen;
• en woningen waar verduurzaming moeilijker of duurder is.

Daardoor kunnen ook de meest geschikte verduurzamingsroutes verschillen.

Mogelijke alternatieven

Binnen de energietransitie worden verschillende technieken toegepast, waaronder:

• individuele warmtepompen;
• hybride warmtepompen;
• isolatiemaatregelen;
• zonnepanelen;
• lagetemperatuursystemen;
• collectieve warmtenetten;
• en combinaties van maatregelen.

Welke oplossing passend is, hangt onder meer af van:

• woningtype;
• isolatieniveau;
• beschikbare ruimte;
• investeringskosten;
• energieverbruik;
• en persoonlijke situatie.

Kosten en afwegingen

In discussies over het warmtenet wordt regelmatig gewezen op:

• hoge investeringskosten;
• afhankelijkheid van subsidies;
• toekomstige tarieven;
• en langdurige afhankelijkheid van één systeem.

Tegelijkertijd kunnen ook individuele oplossingen hoge kosten of technische beperkingen hebben.

Juist daarom vinden wij het belangrijk dat inwoners:

• goed geïnformeerd worden;
• inzicht krijgen in verschillende mogelijkheden;
• en een eerlijke vergelijking kunnen maken tussen oplossingen.

Keuzevrijheid

Voor Hart voor Muiderberg is keuzevrijheid een belangrijk uitgangspunt.

Verduurzaming raakt direct aan:

• woonlasten;
• wooncomfort;
• investeringen;
• en afhankelijkheid op lange termijn.

Daarom vinden wij het belangrijk dat bewoners niet alleen informatie krijgen over één route, maar ook inzicht hebben in mogelijke alternatieven, voor- en nadelen en gevolgen op langere termijn.

Waarom deze discussie belangrijk is

De energietransitie is complex. Er bestaat niet altijd één oplossing die voor iedere woning of iedere bewoner automatisch het meest geschikt is.

Juist daarom vinden wij het belangrijk dat:

• verschillende scenario’s bespreekbaar blijven;
• inwoners goed worden meegenomen in afwegingen;
• en ruimte blijft bestaan voor kritische vragen en maatwerk.

Waarom Hart voor Muiderberg dit volgt

Hart voor Muiderberg is niet tegen verduurzaming.

Wij vinden het belangrijk dat grote projecten:

• transparant zijn;
• financieel uitlegbaar blijven;
• technisch zorgvuldig worden onderbouwd;
• en gebaseerd zijn op aantoonbaar, geïnformeerd en vrijwillig draagvlak.

Juist bij projecten met grote impact op woonlasten, leefomgeving en publieke middelen vinden wij onafhankelijke informatievoorziening belangrijk.