Warmtenet en verkiezingen: een opmerkelijke boodschap aan inwoners

Wanneer komt er echte duidelijkheid over kosten en risico’s?

In de nieuwste nieuwsbrief van Warmtenet Muiderberg staat een passage die moeilijk te negeren is.

Niet omdat er nieuwe technische informatie wordt gegeven over het project. Niet omdat er eindelijk duidelijkheid komt over tarieven of contractvoorwaarden. Maar omdat de nieuwsbrief ineens verwijst naar de komende gemeenteraadsverkiezingen.

In de nieuwsbrief staat letterlijk:

“Hoewel we geen stemadvies geven, zijn de komende gemeenteraadsverkiezingen wel belangrijk voor de toekomst van ons warmtenet. Voor de volgende fase van het project hebben we de steun van de nieuwe gemeenteraad nodig.”

En vervolgens:

“Misschien toch iets om in je achterhoofd te houden als je het rode potlood ter hand neemt.”

Formeel wordt gezegd dat er geen stemadvies wordt gegeven. Tegelijkertijd wordt de toekomst van één specifiek project nadrukkelijk gekoppeld aan wat inwoners straks in het stemhokje doen.

Dat roept vragen op.

Een belofte zonder prijs

In dezelfde nieuwsbrief wordt het warmtenet gepresenteerd als een betaalbare en sociale oplossing voor Muiderberg, onder andere voor wat wordt omschreven als “minder draagkrachtige dorpsgenoten.”

Dat klinkt sympathiek. Niemand wil dat de energietransitie mensen financieel in de knel brengt.

Maar tegelijk ontbreekt de meest basale informatie: de prijs.

Op dit moment zijn de uiteindelijke tarieven voor warmte nog niet bekend. Ook belangrijke onderdelen zoals aansluitkosten, vastrecht, prijs per gigajoule warmte en contractvoorwaarden zijn nog niet definitief vastgesteld.

Hoe kun je dan nu al met zekerheid stellen dat het warmtenet betaalbaar is?

Een belofte over betaalbaarheid zonder concrete cijfers blijft precies dat: een belofte.

Wie betaalt voor de “minder draagkrachtige dorpsgenoten”?

In de nieuwsbrief wordt nadrukkelijk verwezen naar inwoners met een kleinere portemonnee. Dat is een belangrijk punt. Maar het roept ook een logische vraag op:

wie betaalt uiteindelijk voor die betaalbaarheid?

Wordt dat betaald via subsidies van de overheid?
Via financiële betrokkenheid van de gemeente?
Of via hogere tarieven die door andere gebruikers van het warmtenet worden betaald?

Welke route het ook wordt, de kosten verdwijnen niet. Ze worden alleen anders verdeeld.

Juist daarom is het belangrijk dat inwoners vooraf weten hoe de kosten worden verdeeld en welke financiële verplichtingen zij aangaan.

Beschermen van kwetsbare inwoners vraagt juist extra duidelijkheid

Het warmtenet wordt gepresenteerd als een oplossing die ook voor minder draagkrachtige inwoners betaalbaar zou zijn.

Maar juist voor deze groep is het essentieel dat vooraf duidelijk is welke financiële verplichtingen mensen aangaan.

Een aansluiting op een warmtenet betekent in de praktijk vaak een langdurige afhankelijkheid van één leverancier. De infrastructuur en contracten gaan vaak tientallen jaren mee. Wanneer inwoners zich voor zo’n lange periode verbinden terwijl tarieven en prijsstructuur nog niet volledig duidelijk zijn, kan dat juist voor huishoudens met een kleinere portemonnee financiële risico’s met zich meebrengen.

De vraag is daarom niet alleen of het warmtenet bedoeld is om betaalbaar te zijn, maar vooral hoe wordt voorkomen dat inwoners later geconfronteerd worden met energielasten waar zij niet meer onderuit kunnen.

Juist voor kwetsbare huishoudens moet daar vooraf absolute duidelijkheid over bestaan.

Een keuze voor tientallen jaren

Een warmtenet is geen tijdelijk project. Het is een infrastructuur waar bewoners vaak decennialang aan verbonden zijn. In veel gevallen betekent aansluiten ook dat er nog maar één warmteleverancier is.

Dat maakt het des te belangrijker dat inwoners vooraf weten:

• wat het gaat kosten

• welke financiële risico’s er zijn

• en welke alternatieven mogelijk zijn.

Zonder die informatie wordt het lastig om een weloverwogen keuze te maken.

Beperkte keuzevrijheid

Een ander belangrijk aspect dat in de discussie vaak onderbelicht blijft, is de beperkte keuzevrijheid bij een warmtenet.

Wanneer een woning eenmaal op een warmtenet is aangesloten, is er in de praktijk meestal maar één leverancier van warmte. Anders dan bij elektriciteit of gas kunnen bewoners niet eenvoudig overstappen naar een andere aanbieder wanneer tarieven stijgen of voorwaarden veranderen.

Dat betekent dat huishoudens voor hun warmtevoorziening in hoge mate afhankelijk worden van één systeem en één prijsstructuur.

Juist daarom is het zo belangrijk dat inwoners vooraf volledig inzicht hebben in tarieven, contractvoorwaarden en risico’s voordat zij zich verbinden aan een infrastructuur die tientallen jaren meegaat.

Verkiezingen gaan over vertrouwen

Het koppelen van een project aan de gemeenteraadsverkiezingen raakt daarom ook aan een principiële vraag.

Verkiezingen gaan over de toekomst van onze gemeente als geheel: over wonen, energie, leefbaarheid, voorzieningen en de manier waarop besluiten tot stand komen.

Inwoners moeten hun keuze kunnen maken op basis van feiten, transparantie en een open debat.

Wanneer een projectorganisatie vlak voor verkiezingen suggereert dat de toekomst van haar project afhangt van wat inwoners stemmen, schuurt dat met het idee van neutrale informatievoorziening.

Wanneer komt het echte gesprek?

Wat veel inwoners eigenlijk willen weten is eenvoudig.

Wanneer komt er volledige duidelijkheid over:

• de tarieven voor warmte

• de aansluitkosten en contractvoorwaarden

• de financiële risico’s voor inwoners en gemeente

Wanneer wordt helder hoeveel het project werkelijk gaat kosten?

En wanneer wordt duidelijk welke rol subsidies en mogelijke gemeentelijke garanties daarin spelen?

Dat zijn geen politieke vragen. Dat zijn logische vragen van inwoners.

Transparantie hoort het begin te zijn

Bij Hart voor Muiderberg horen we al langer dat inwoners niet per se tegen een warmtenet zijn. Wat zij vooral willen is duidelijkheid.

Duidelijkheid over kosten.
Duidelijkheid over risico’s.
Duidelijkheid over keuzes.

Een energietransitie kan alleen slagen wanneer inwoners vertrouwen hebben in het proces.

Een project dat tientallen jaren impact heeft op inwoners verdient geen suggesties richting het stemhokje, maar volledige openheid over kosten, risico’s en keuzes.

*voor de volledigheid nog even de nieuwsbrief tekst van Warmtenet