Warmtenet Muiderberg heeft onlangs een openbaar vraag- en antwoordregister op de website geplaatst. Daarin staan tientallen vragen, voorzien van een onderwerp, status en antwoord.
Zo’n register kan nuttig zijn als naslagwerk. Maar Warmtenet Muiderberg had al een uitgebreide Q&A, een chatbot, de Warmtekeet, straatgesprekken, informatiebijeenkomsten en verschillende contactmogelijkheden.
Het probleem was dus nooit dat inwoners nergens een vraag konden stellen. Het probleem is dat kritische vragen niet altijd rechtstreeks, volledig en controleerbaar worden beantwoord.
Wat voegt nóg een communicatiekanaal dan werkelijk toe?
Dit register zegt niets over juiste en volledige beantwoording
Voor zover Hart voor Muiderberg kan nagaan, bestaat het register voor een belangrijk deel uit vragen uit onze presentatie en informatieavond, uit vervolgvragen van Hart voor Muiderberg en andere kritische volgers, aangevuld met vragen van een handjevol inwoners tijdens straatgesprekken.
Het register bundelt vooral vragen die al eerder waren gesteld. Het ordent daarmee de bestaande vragen, maar het zegt niets over of de antwoorden volledig en juist zijn.
Dat onderscheid is belangrijk. Het register laat zien dat er veel vragen bestaan, maar zegt niets over hoeveel inwoners vertrouwen hebben in het project, hoeveel mensen onder de huidige voorwaarden willen aansluiten of hoeveel Muiderbergers zich werkelijk goed geïnformeerd voelen.
Een vragenregister is geen bewijs van participatie en al helemaal geen draagvlakmeting.
Waarom Hart voor Muiderberg niet deelneemt
Na onze informatieavond namen twee inwoners contact met ons op met het voorstel vragen te verzamelen en antwoorden te verkrijgen.
Voor ons voelde dat als dubbelop. Hart voor Muiderberg stond al rechtstreeks in contact met Warmtebedrijf Muiderberg en had de vragen zelf bij de verantwoordelijke organisaties en bestuurders neergelegd. Daar was geen extra tussenlaag voor nodig.
Wij vinden dat een rechtstreeks gestelde vraag ook rechtstreeks moet worden beantwoord. Een openbaar register kan daarna als naslagwerk dienen, maar wij zouden niet zelf regelmatig hoeven controleren of ergens inmiddels een antwoord op onze vragen is verschenen.
Wie rechtstreeks een vraag krijgt, hoort ook rechtstreeks antwoord te geven.
‘Beantwoord’ is niet altijd beantwoord
In het register krijgen veel vragen de status Beantwoord. Maar een reactie bij een vraag plaatsen, betekent nog niet dat de vraag inhoudelijk is beantwoord.
Zo werd gevraagd of alle openstaande vragen worden beantwoord voordat inwoners wordt gevraagd een startcontract te ondertekenen. Het antwoord gaat vervolgens over de ontbindende voorwaarden van het contract en het ontbreken van een directe financiële bijdrage. De concrete vraag — worden de vragen vóór ondertekening beantwoord? — krijgt geen helder ja of nee. Toch staat de status op Beantwoord.
Het register kent geen zichtbare status als ‘gedeeltelijk beantwoord’, ‘nadere informatie volgt’ of ‘antwoord wordt betwist’. Daardoor ontstaat een vollediger beeld dan de inhoud soms rechtvaardigt.
Vertrouwen begint bij transparantie
Warmtenet Muiderberg benadrukt voortdurend hoe belangrijk vertrouwen is. Hart voor Muiderberg stelt vragen over transparantie: over de besluitvorming, kosten, financiële risico’s, techniek, contracten, stemprocedures en zeggenschap.
Vertrouwen ontstaat niet doordat er vaak om wordt gevraagd. Vertrouwen ontstaat wanneer informatie volledig wordt gedeeld, keuzes controleerbaar worden onderbouwd en vragen rechtstreeks worden beantwoord.
Tegen die achtergrond is het opmerkelijk dat Warmtenet Muiderberg ons onlangs een mediationtraject voorstelde. Mediation kan zinvol zijn bij een persoonlijk conflict. Maar kritische vragen over een businesscase, stemprocedure of contract zijn geen relatieprobleem.
Mediation levert geen ontbrekende berekening, geen controleerbare stemadministratie en geen duidelijkheid over rechten en plichten. Daarvoor zijn feiten, documenten en inhoudelijke antwoorden nodig.
Wanneer vragen over transparantie worden beantwoord met gesprekken over vertrouwen, verbinding of polarisatie, verschuift de aandacht. Dan gaat het niet meer over wat de verantwoordelijke organisatie moet uitleggen, maar over de houding van degene die de vragen stelt.
Dat is de verkeerde volgorde.
Beantwoord eerst de inhoudelijke vragen. Bekijk daarna of er nog een communicatieprobleem bestaat.
Geen manier om critici op afstand te houden
Wij gaan ervan uit dat het register niet de nieuwe manier wordt om met kritische vragen om te gaan.
Een vraag ontvangen, ergens een reactie publiceren en vervolgens het vakje Beantwoord aankruisen, mag geen alternatief worden voor rechtstreeks contact met de vragensteller.
Anders ontstaat het gevoel dat het register vooral een manier is om niet meer inhoudelijk met critici in gesprek te hoeven. Kritiek wordt dan geregistreerd en gerubriceerd, terwijl de achterliggende zorgen blijven bestaan.
Dat zou neerkomen op de kop in het zand steken.
Het probleem is niet dat vragen nog niet netjes in een tabel stonden. Het probleem is dat essentiële informatie ontbreekt, antwoorden nieuwe vragen oproepen en inwoners zich onvoldoende gehoord voelen.
Wie controleert de antwoorden?
Het register legt reacties schriftelijk vast, maar daarmee zijn die antwoorden nog niet automatisch onafhankelijk of objectief.
De organisatie die onderwerp is van de kritische vragen, formuleert of controleert namelijk ook zelf de antwoorden en bepaalt vervolgens dat de status Beantwoord kan worden toegekend. Een onafhankelijke toets ontbreekt. Ook is niet zichtbaar of de oorspronkelijke vragensteller vindt dat de vraag volledig en juist is beantwoord.
Dat wordt duidelijk bij de vragen over de stemming van 29 juni. In het register staat dat niet precies bekend was hoeveel stemgerechtigde huishoudens aanwezig of vertegenwoordigd waren. Ook werd niet gecontroleerd of iedereen die zijn hand opstak op de presentielijst stond en kon niet volledig worden vastgesteld of de machtigingen uniek per huishouden waren. Toch concludeert dezelfde organisatie dat de uitslag rechtsgeldig is vastgesteld.
Dat is relevante informatie, maar het blijft de eigen uitleg van de partij die de stemming heeft georganiseerd en verdedigt.
Als dezelfde organisatie de procedure uitvoert, de kritiek daarop beoordeelt, het antwoord formuleert én vervolgens zelf vaststelt dat de vraag is beantwoord, ontstaat al snel een ‘wij van WC-Eend’-situatie.
Bij ieder antwoord zou daarom zichtbaar moeten zijn wie het heeft opgesteld, namens welke organisatie het wordt gegeven, op welke documenten het is gebaseerd en of de vragensteller het antwoord betwist.
Een officieel antwoord is nog geen onafhankelijk oordeel. En ‘beantwoord’ betekent niet automatisch opgehelderd.
Investeer in een echte draagvlakmeting
Warmtenet Muiderberg beschikt inmiddels over een Q&A, chatbot, Warmtekeet, straatgesprekken, bijeenkomsten en een vragenregister.
Stop de beschikbare tijd niet alleen in nóg meer communicatiekanalen en het rubriceren van bestaande kritiek. Investeer die tijd in een onafhankelijke en representatieve draagvlakmeting onder het hele dorp.
Vraag inwoners concreet of zij onder de huidige voorwaarden willen aansluiten, of zij begrijpen welke techniek in hun woning komt, of zij hun rechten en plichten bij het startcontract kennen en of zij vertrouwen hebben in de kosten, tarieven en besluitvorming.
Pas dan ontstaat antwoord op de vraag die werkelijk bepalend is:
Wil Muiderberg dit warmtenet onder de voorwaarden die nu worden voorbereid?
Conclusie
Een openbaar vraag- en antwoordregister kan een nuttig naslagwerk zijn. Maar het is geen brede bewonersraadpleging, geen vervanging voor rechtstreeks contact en geen bewijs van draagvlak.
Hart voor Muiderberg blijft zijn vragen rechtstreeks stellen aan de verantwoordelijke organisaties en bestuurders. Wij verwachten dat zij deze ook rechtstreeks, volledig en controleerbaar beantwoorden.
We blijven het register volgen. Niet om te tellen hoeveel vragen een groen vakje krijgen, maar om te beoordelen of vragen werkelijk worden beantwoord en of er iets met de achterliggende problemen wordt gedaan.
Transparantie is niet nóg een communicatiekanaal openen. Transparantie is vragen beantwoorden, problemen erkennen en eerlijk meten wat het dorp werkelijk vindt.
Bekijk het vraag- en antwoordregister van Warmtenet Muiderberg
Reactie plaatsen
Reacties