Openheid begint bij de cijfers

De afgelopen weken zijn Ron Slockers en Jos Engelen intensief bezig geweest met het doorrekenen van het Warmtenet Muiderberg. Niet globaal en niet op basis van aannames die verborgen blijven in een gesloten model, maar systematisch, controleerbaar en met expliciet gemaakte uitgangspunten.

Zij hebben daarvoor een uitgebreide spreadsheet ontwikkeld, met een bijbehorende toelichting waarin stap voor stap inzichtelijk wordt gemaakt:

• welke aannames zijn gebruikt;

• welke cijfers bekend zijn;

• welke posten nog ontbreken;

• en wat dit betekent voor bewoners én voor het warmtenet zelf.

Op basis van deze analyse hebben zij een open brief gestuurd aan Warmtenet Muiderberg / Wattnu, het college van B&W en de gemeenteraad van Gooise Meren, de Dorpsraad en Hart voor Muiderberg.

De kern van hun boodschap is helder:
bij redelijke aannames laat de businesscase van het warmtenet een structurele financiële kwetsbaarheid zien.

Wat opvalt: deze analyse bleef binnenskamers

De brief en het spreadsheet zijn besproken met het warmtenet en de gemeente. Er is inhoudelijk op gereageerd, ook uitvoerig. Tegelijkertijd is deze analyse niet actief gedeeld met het dorp. Niet door het warmtenet, niet door de gemeente en niet door de Dorpsraad.

Hart voor Muiderberg heeft bewust een andere keuze gemaakt. Wij vinden dat Muiderberg recht heeft op openheid, juist nu inwoners worden gevraagd zich te oriënteren op een startcontract dat financiële en juridische consequenties heeft.

Waarom deze analyse ertoe doet

De analyse van Slockers en Engelen is geen actiestuk en geen pamflet. Het is een financiële stresstest. Zij laat zien wat er gebeurt als investeringskosten, aantal aansluitingen, rente, subsidies en exploitatie naast elkaar worden gezet en transparant worden doorgerekend.

Het spreadsheet pretendeert niet de definitieve waarheid te zijn. Maar het maakt zichtbaar waar de kwetsbaarheden zitten.

Bij uiteenlopende, maar verdedigbare aannames komt steeds hetzelfde beeld naar voren:

• zeer hoge kapitaalslasten;

• uitgesmeerd over een beperkt aantal aansluitingen;

• met een structureel negatief resultaat als reëel scenario.

Belangrijker nog: het systeem blijkt extreem gevoelig. Kleine tegenvallers in investeringskosten, rente, subsidies, COP of deelnamegraad hebben direct grote gevolgen voor de exploitatie.

Dat is geen detaildiscussie, maar een fundamentele vraag over houdbaarheid.

De beantwoording van het warmtenet: meer uitleg, maar geen weerlegging

In de recente beantwoording van vragen door Warmtenet Muiderberg wordt expliciet erkend dat:

• de businesscase in sterke mate afhankelijk is van deelname en warmtevraag;

• inkomsten de grootste onzekerheid vormen;

• zonder voldoende deelnemers geen sluitende businesscase mogelijk is.

Dat is belangrijke informatie. Tegelijkertijd is het ook precies het punt dat de analyse van Slockers en Engelen zichtbaar maakt:
de businesscase is niet robuust uit zichzelf, maar staat of valt met gedrag en keuzes van bewoners.

De beantwoording richt zich vooral op proces en waarborgen: toetsing door bewonersorganen, contractuele zekerheden, vaste prijsafspraken met leveranciers en een latere grondige financiële toets door financiers. Wat daarbij ontbreekt, is een publieke en inzichtelijke weerlegging van de kernuitkomst van de analyse.

De analyse wordt daarmee niet ontkracht, maar ingekaderd en vooruitgeschoven.

“Geen financieel risico voor bewoners” is een beperkte definitie

In de beantwoording wordt benadrukt dat bewoners juridisch niet aansprakelijk zijn voor schulden van het warmtebedrijf en dat zij vóór het moment van definitieve financiering geen financiële verplichtingen hebben. Dat is een relevante geruststelling, maar het is een smalle definitie van risico.

Tegelijkertijd wordt erkend dat in ongunstige scenario’s:

• hogere tarieven mogelijk zijn (tot het maximale ACM-tarief);

• herstructurering, doorstart of overdracht aan een publiek warmtebedrijf in beeld kan komen;

• en in het uiterste geval bewoners alsnog individueel moeten overstappen.

Dat zijn geen theoretische details, maar reële consequenties. De analyse van Slockers en Engelen kijkt juist naar deze structurele en maatschappelijke risico’s, niet alleen naar juridische aansprakelijkheid.

Het moment van het startcontract blijft cruciaal

Juist omdat bewoners binnenkort worden gevraagd zich te oriënteren op een startcontract, is deze discussie relevant. Dat contract wordt gepresenteerd als onderdeel van een gefaseerd proces, maar vormt wel degelijk een psychologisch en bestuurlijk kantelpunt.

Vóór dat moment moet helder zijn:

• waar de financiële onzekerheden zitten;

• welke aannames nog niet vastliggen;

• en wie de gevolgen draagt als het anders uitpakt.

De analyse van Slockers en Engelen maakt zichtbaar dat die helderheid nu nog niet volledig bestaat.

Waarom Hart voor Muiderberg dit openbaar maakt

Hart voor Muiderberg publiceert deze analyse niet om het project te blokkeren, maar om het gesprek terug te brengen naar de feiten. De beantwoording door Warmtenet Muiderberg laat zien dat het gesprek over financiële kwetsbaarheid pas echt gevoerd wordt wanneer deze analyse op tafel ligt.

Zolang:

• financiële risico’s niet expliciet worden benoemd;

• bandbreedtes niet publiek inzichtelijk zijn;

• en risicoverdeling niet concreet is,

is het niet verantwoord om van inwoners te verwachten dat zij richting deelname bewegen.

Openheid is geen gunst.
Openheid is een randvoorwaarde.
En Muiderberg heeft daar recht op.